وضعیت بیمه خسارات طبیعی در آلمان: چالش‌های پوشش بیمه‌ای ساختمان‌ها در برابر تغییرات اقلیمی

افزایش وقوع بارش‌های شدید و سیلاب‌ها در آلمان، منجر به بروز خسارات سنگین و هزینه‌بر به ساختمان‌های مسکونی شده است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، در حال حاضر تنها حدود ۵۷ درصد از ساختمان‌ها در آلمان تحت پوشش بیمه خسارات طبیعی (Elementarschadenversicherung) قرار دارند. این بیمه مکمل بیمه پایه ساختمان است و خسارات ناشی از خطرات طبیعی مانند سیل و بارش‌های شدید را جبران می‌کند. حدود ۴۰ درصد از کل ساختمان‌های مسکونی در این کشور فاقد پوشش در برابر بلایای طبیعی هستند، موضوعی که کارشناسان را بر آن داشته تا بر لزوم اتخاذ تدابیر جدی‌تر تأکید ورزند.

خطرات بارش‌های شدید و مناطق در معرض خطر

حدود ۴۰۰ هزار ساختمان مسکونی در آلمان در مناطقی قرار دارند که با خطر بالای سیلاب مواجه هستند. با این حال، خطرات تنها به خانه‌های کنار دریاچه‌ها و رودخانه‌ها محدود نمی‌شود؛ زیرا بارش‌های شدید باران در مناطقی که هیچ رودخانه‌ای در نزدیکی آن‌ها وجود ندارد نیز می‌تواند به دلیل عدم تخلیه سریع حجم بالای آب، منجر به خسارات جدی گردد. به گفته آنیا کفر-رورباخ، نایب‌رئیس اتحادیه سراسری صنعت بیمه آلمان (GDV)، با پیشرفت گرمایش جهانی، کارشناسان انتظار دارند که وقوع بارش‌های شدید و سیلاب‌ها در آینده افزایش یابد و به تبع آن، خطر آسیب به ساختمان‌ها نیز بیشتر شود.

میزان استقبال از بیمه و چالش فراموشی بحران‌ها

استفاده از بیمه خسارات طبیعی برای ساختمان‌های نوساز بسیار رایج است، اما میزان اخذ این بیمه‌نامه‌ها برای ساختمان‌های قدیمی‌تر با رکود مواجه است. معمولاً پس از وقوع بلایای طبیعی، مانند سیل سال ۲۰۲۱ در دره آهر (Ahrtal)، تمایل مالکان به خرید این بیمه‌نامه‌ها به‌طور موقت افزایش می‌یابد؛ اما با گذشت زمان، آگاهی از مخاطرات کاهش می‌یابد. کفر-رورباخ این پدیده را «فراموشی پس از بحران» می‌نامد. در همین راستا، سال‌هاست که بحث درباره اجباری شدن بیمه خسارات طبیعی جریان دارد. یکی از پرسش‌های اصلی این است که آیا صنعت بیمه می‌تواند این مخاطرات رو به رشد را به‌صورت پایدار تحمل کند یا خیر. بر اساس پژوهش هارتکوت نیکل-وانینگر، اقتصاددان اهل فرانکفورت، این امر امکان‌پذیر است؛ زیرا اتکای کافی به شرکت‌های بیمه اتکایی برای انتقال مخاطرات وجود دارد.

تجربیات بین‌المللی و ریسک‌های بخش مالی

بررسی نمونه‌های بین‌المللی نشان می‌دهد که امکان ارائه خدمات بیمه‌ای می‌تواند با محدودیت مواجه شود. به‌عنوان مثال، در ایالت کالیفرنیای آمریکا پس از آتش‌سوزی‌های سنگین جنگلی، برخی شرکت‌های بیمه به دلیل افزایش خسارات و رشد هزینه‌های بیمه اتکایی، به‌طور جزئی از مناطق بسیار پرخطر عقب‌نشینی کرده‌اند. شرایط مشابهی در ایالت‌های کلرادو و فلوریدا نیز مشاهده شده است. هشدارهای فعالان صنعت بیمه نشان می‌دهد که فرایند خروج بیمه‌گران معمولاً در سه مرحله رخ می‌دهد: ابتدا افزایش حق بیمه، سپس حذف مخاطراتی مانند آتش‌سوزی، و در نهایت خروج کامل، که این روند می‌تواند پیامدهایی نیز برای بخش مالی به همراه داشته باشد.

پیشگیری، زیرساخت‌ها و فناوری‌های نوین

افزایش میزان شدت‌گرفتن شرایط آب‌وهوایی تا حد زیادی به اقدامات مرتبط با حفاظت از اقلیم بستگی دارد؛ برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد (UNEP) هشدار می‌دهد که هر یک‌دهم درجه افزایش دما بالای ۱.۵ درجه، مخاطرات را تشدید می‌کند. در کنار حفاظت از اقلیم، کارشناسان بر پیشگیری تأکید دارند. این اقدامات شامل مقاوم‌سازی ساختمان‌ها در برابر سیل و بارش‌های شدید، طراحی اقلیم‌محور نوسازها و جلوگیری از ساخت‌وساز در مناطق پرخطر است؛ چرا که طبق آمار GDV، هنوز سالانه حدود ۱,۰۰۰ تا ۱,۵۰۰ ساختمان جدید در مناطق سیلابی رسمی ساخته می‌شود. همچنین در مناطقی مانند شهرستان فولدا، نصب بیش از ۱۸۰ حسگر بر روی پل‌ها و سقف‌ها با بهره‌گیری از هوش مصنوعی، امکان هشدار سریع پیش از وقوع سیل را برای شهروندان و نیروهای آتش‌نشانی فراهم کرده است.