ارزیابی پیامدهای تخفیف سوخت در آلمان؛ آیا کاهش مالیات بر بنزین و دیزل موفق بوده است؟

ارزیابی میزان اثربخشی طرح تخفیف سوخت در آلمان

از تاریخ ۱ اکتبر، دولت آلمان طرح جدیدی تحت عنوان «تخفیف سوخت» (Tankrabatt) را اجرا کرده است تا فشار مالی ناشی از هزینه‌های بالای سوخت را بر شاغلان و افرادی که روزانه رفت‌وآمد می‌کنند، کاهش دهد. طبق این طرح، دولت مالیات انرژی را تا پایان ماه دسامبر به میزان ۱۴ سنت برای هر لیتر کاهش داده که با احتساب ۳ سنت کاهش در مالیات بر ارزش افزوده، مجموعاً تخفیفی معادل ۱۷ سنت در هر لیتر سوخت پای پمپ بنزین ایجاد می‌کند. با این حال، کارشناسان اقتصادی معتقدند که شرکت‌های نفتی تنها بخشی از این کاهش هزینه‌ها را به رانندگان منتقل می‌کنند، در حالی که اتحادیه‌های صنف نفت این ادعا را رد می‌کنند.

زندگی روزمره بسیاری از شهروندان تحت تأثیر سوخت بالای دو یورو برای بنزین قرار گرفته است. به عنوان نمونه، یک کارمند دفتری که روزانه مسیر ۱۰۰ کیلومتری رفت‌وبرگشت بین اوبرهاوزن و ویتن را طی می‌کند، این تخفیف را ناچیز می‌داند. از نظر او، این طرح تنها ۶ تا ۷ یورو در ماه برای فردی که دو تا سه بار در ماه سوخت‌گیری می‌کند صرفه‌جویی دارد و تأثیر محسوسی در جبران هزینه‌ها ایجاده نکرده است. در تاریخ ۲۸ اکتبر، میانگین قیمت کشوری برای یک لیتر بنزین سوپر ۲.۱۳ یورو و برای هر لیتر دیزل ۲.۲۹ یورو بوده است. گزارش‌ها نشان می‌دهند که طی ۶۰ روز گذشته، قیمت بنزین کاهش چشمگیری داشته اما قیمت دیزل تغییر چندانی نکرده است، چرا که دیزل در بخش صنعت و به عنوان جایگزین گاز اهمیت بالایی دارد و نسبت به بحران‌ها آسیب‌پذیرتر است.

دیدگاه‌های متفاوت نهادهای پژوهشی و فعالان صنعت سوخت

منشأ افزایش قیمت نفت خام به عواملی مستقل از تخفیف سوخت، مانند آسیب‌دیدگی خطوط لوله در عربستان سعودی و کنترل تنگه مهم صادراتی توسط شورشیان حوثی از اوایل سپتامبر مربوط می‌شود. توماس پولس، کارشناس حمل‌ونقل و زیرساخت در موسسه اقتصاد آلمان (IW)، تأکید می‌کند که مسئله اصلی، میزان عرضه سوخت در بازار جهانی است. محاسبات موسسه پژوهش‌های اقتصادی آلمان (DIW) در ۱۵ اکتبر نشان داد که تاکنون کمتر از دو سوم این تخفیف به دست مصرف‌کنندگان رسیده است. همچنین ارزیابی‌های موسسه ایفو (ifo) در مونیخ بین ۲۱ تا ۲۷ اکتبر نشان می‌دهد که تخفیف بنزین تقریباً به طور کامل منتقل شده، اما در مورد دیزل اختلاف قیمتی ۳ سنتی وجود دارد. این در حالی است که در طرح‌های مشابه ماه‌های مه و ژوئن نیز نهادهایی مانند موسسه ایفو، کمیسیون انحصار و دفتر فدرال کارتل به این نتیجه رسیده بودند که تخفیف‌ها کامل منتقل نشده‌اند.

پیشنهاد تعیین سقف قیمت سوخت و پاسخ شرکت‌های نفتی

انجمن پمپ‌بنزین‌داران و مالکان جایگاه‌های سوخت نیز نگاهی انتقادی به این طرح دارند. هرچند هربرت رابل، سخنگوی این انجمن تأیید می‌کند که قیمت‌های فعلی کمتر از زمان عدم اجرای طرح است، اما هشدار می‌دهد که در نهایت شرکت‌های بزرگ نفتی بخشی از سود را تصاحب می‌کنند. او معتقد است تعیین سقف قیمت سوخت که دولت برای سال آینده تصویب کرده، راهکار بهتری است؛ زیرا بدون سقف قیمت، امکان نظارت بر میزان سود پرداختی به مردم وجود ندارد. در مقابل، سخنگوی انجمن اقتصادی «سوخت و انرژی» به نمایندگی از شرکت‌های نفتی، اعلام کرده است که جایگاه‌های شرکتی از همان نیمه‌شب ۱ اکتبر قیمت‌ها را ۱۷ سنت کاهش داده‌اند و تخفیف به‌طور کامل به مشتریان رسیده است. وی علت گرانی سوخت را تحولات خاورمیانه و جنگ اوکراین می‌داند و کاهش پایدار قیمت‌ها را مشروط به بروز سیگنال‌های صلح در این مناطق می‌داند.